Infekcje bakteryjne gardła manifestują się stanem zapalnym, bólem i często gorączką. Objawy pojawiają się zazwyczaj nagle i powodują znaczne pogorszenie się samopoczucia. Czy wiesz, jak uniknąć bakterii w gardle, które mogą prowadzić m.in. do rozwoju anginy lub błonicy? Poznaj przyczyny i charakterystyczne objawy bakteryjnego zapalenia gardła i migdałków podniebnych oraz dowiedz się, jak zapobiec infekcji.
Bakteryjne zapalenie gardła – przyczyny
Bakteryjne zapalenie gardła i migdałków to jedna z częstszych przyczyn bólu gardła, szczególnie u dzieci i młodzieży. Najczęściej wywołuje je paciorkowiec beta-hemolizujący grupy A (Streptococcus pyogenes, PBHA), który odpowiada nawet za 30% przypadków u dzieci. [1] Jest to ten sam drobnoustrój, który powoduje płonicę – chorobę przebiegającą z charakterystyczną wysypką i gorączką. [2]
U dorosłych angina bakteryjna występuje rzadziej, ale również może być spowodowana przez PBHA lub inne bakterie, takie jak Fusobacterium necrophorum, paciorkowce grupy C i G. [2] Za bakteryjne zapalenie gardła rzadziej odpowiadają bakterie Streptococcus pneumoniae czy Haemophilus influenzae. W niektórych przypadkach źródłem zakażenia mogą być tzw. bakterie atypowe, jak Chlamydia pneumoniae, Mycoplasma pneumoniae czy nawet Neisseria gonorrhoeae (dwoinka rzeżączki). [1]
Objawy zapalenia gardła i migdałków o podłożu bakteryjnym
Bakteryjne infekcje gardła zwykle zaczynają się nagle. Towarzyszy im silny ból gardła, gorączka powyżej 38°C, ból przy przełykaniu i powiększenie węzłów chłonnych na szyi. Paciorkowcowe zapalenie gardła nie powoduje kaszlu ani kataru. Migdałki zazwyczaj są żyworczerwone i mogą być opuchnięte. Może pojawić się nalot, także na języku. Podobne objawy mogą wystąpić przy zakażeniach innymi bakteriami, np. Arcanobacterium haemolyticum (często z wysypką) czy Fusobacterium necrophorum. Angina Plauta-Vincenta objawia się natomiast jednostronnym nalotem na migdałku, owrzodzeniem i cuchnącym oddechem. [2]
Błonica gardła to rzadka infekcja bakteryjna, ale jej przebieg jest trudniejszy. W gardle pojawia się szarobrązowy, krwawiący nalot, mogą wystąpić trudności w oddychaniu, ślinotok, nieprzyjemny oddech, bóle mięśni i apatia. W zaawansowanych przypadkach pojawia się charakterystyczne obrzmienie szyi („szyja bawola”). [3]
Jak dochodzi do rozwoju zakażenia bakteryjnego?
Do zakażenia najczęściej dochodzi drogą kropelkową – przez kontakt z osobą chorą lub nosicielem bakterii. Typowy okres zachorowań przypada na miesiące jesienno-zimowe i wczesnowiosenne, gdy odporność organizmu jest osłabiona, a kontakt z infekcjami – szczególnie w szkołach i przedszkolach – częstszy.
Jak uniknąć zapalenia gardła o etiologii bakteryjnej?
Aby zapobiec zapaleniu błony śluzowej gardła o podłożu bakteryjnym, najważniejsza jest profilaktyka polegająca na unikanie kontaktu z osobami chorymi. Paciorkowce grupy A, które wywołują anginę paciorkowcową, rozprzestrzeniają się drogą kropelkową. Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia, najlepszą profilaktyką jest unikanie bliskiego kontaktu z osobami z objawami infekcji gardła i migdałków. Pomocne jest też dbanie o odporność w sezonie jesienno-zimowym i zachowanie zasad higieny osobistej. Pamiętaj o regularnym myciu rąk oraz unikaj dzielenia się sztućcami czy kubkami.
W przypadku bakteryjnych zakażeń gardła wywołanych przez Neisseria gonorrhoeae (rzeżączka), chlamydie czy kiłę – ryzyko zakażenia może wzrosnąć w wyniku oralnego kontaktu seksualnego. Warto więc go unikać lub zabezpieczyć się jeśli do zbliżenia dochodzi z osobą, która jest nosicielem którejś z tych bakterii. [2]
Rola szczepień ochronnych
W przypadku błonicy ważne jest stosowanie szczepień ochronnych, które w Polsce są częścią Programu Szczepień Ochronnych. Szczepionki przeciwko błonicy są podawane dzieciom w ramach skojarzonej szczepionki DTP (przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi), a także w kolejnych dawkach przypominających. [3]
Jak zapobiec rozwojowi bakterii za pomocą preparatów dostępnych w aptece?
Aby zapobiec rozwojowi bakterii w jamie ustnej, możesz sięgnąć po preparaty dostępne w aptece, które skutecznie wspomagają utrzymanie higieny i przeciwdziałają infekcjom. Wśród takich produktów znajdują się zarówno płyny do płukania jamy ustnej, jak i tabletki do ssania. Zawierające substancje o właściwościach przeciwbakteryjnych, np. chlorheksydynę, oktenidynę czy chlorochinaldol. [4]
Co zrobić, gdy zauważysz objawy ostrego zapalenia gardła o podłożu bakteryjnym?
Gdy zauważysz objawy zakażenia bakteryjnego gardła, np. ból gardła, trudności w przełykaniu, gorączka, powiększenie węzłów chłonnych oraz białawy nalot na migdałkach – swoje kroki skieruj do gabinetu lekarskiego. Lekarz przeprowadzi dokładne badanie, aby określić, jaki patogen wywołał infekcję. Leczenie bakteryjnego zapalenia gardła zazwyczaj polega na stosowaniu antybiotyków.
Pamiętaj również o unikaniu kontaktu z innymi osobami, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji. Osoby chore na anginę paciorkowcową powinny pozostać w domu przez co najmniej 24 godziny po rozpoczęciu leczenia antybiotykami. [1]
Artykuł na zlecenie marki Chlorchinaldin
Źródła
[1] Zagor M, Czarnecka P, Janoska-Jaździk M. Ostre i przewlekłe zapalenie gardła, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-jamy-ustnej-i-gardla/179684,ostre-i-przewlekle-zapalenie-gardla [Dostęp online: 12.04.2025]
[2] Skotnicka B., Wiercińska M., Angina – objawy, przyczyny, leczenie, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/laryngologia/78438,angina-objawy-przyczyny-leczenie#7 [Dostęp online: 12.04.2025]
[3] Kuchar E., Błonica – objawy, diagnostyka, leczenie i sposoby ochrony przed zakażeniem, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/157290,blonica-objawy-diagnostyka-leczenie-i-sposoby-ochrony-przed-zakazeniem [Dostęp online: 12.04.2025]
[4] Radwan-Oczko, Małgorzata, Irena Duś-Ilnicka, and Joanna Owczarek. Kliniczne aspekty leczenia farmakologicznego zmian błony śluzowej jamy ustnej. Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, 2021.
